Swiftda funksiyalar

Funksiya — bu muayyan vazifani bajaradigan kod blokidir.

Masalan, biz doira chizadigan va uni ranglaydigan dastur yaratmoqchimiz. Bunda ikkita funksiya yaratishimiz mumkin:

doira chizish funksiyasi
doirani ranglash funksiyasi

Demak, funksiyalar yordamida dasturimizni kichik bo'laklarga ajratamiz, bu esa kodni qayta ishlatish va tushunishni osonlashtiradi.

Swiftda funksiyalar ikki xil bo'ladi:

Foydalanuvchi tomonidan yaratiladigan funksiyalar — o'zimiz yaratadigan funksiyalar.
Standart kutubxona funksiyalari — Swift ichida oldindan mavjud funksiyalar.

Keling, avval o'zimiz yaratadigan funksiyalarni ko'rib chiqamiz.

Funksiyani e'lon qilish

Funksiya e'loni quyidagicha:

func functionName(parameters) -> returnType {
  // funksiya tanasi
}

Bu yerda:

func — funksiya yaratish uchun kalit so'z
functionName — funksiyaning nomi
parameters — funksiyaga uzatiladigan qiymatlar
returnType — funksiyaning qaytaradigan qiymat turi

Misol:

Swift•

Funksiya yaratish va chaqirish

func greet() {
print("Hello World!")
}

// funksiyani chaqirish
greet()

Bu yerda greet() nomli funksiya yaratildi. U faqat Hello World! matnini chiqaradi.

Bu funksiyaning parametrlari ham, qaytarish turi ham yo'q. Bu haqida keyinroq gaplashamiz.

Funksiyani chaqirish

Yuqoridagi misolda biz greet() funksiyasini yaratdik. Endi uni ishlatish uchun chaqiramiz.

Misol:

Swift•

Funksiyani chaqirish

// funksiya e'loni
func greet() {
print("Hello World!")
}

// funksiya chaqirildi
greet()

print("Outside function")

Dastur qanday ishlaydi:

Funksiya chaqirilganda, boshqaruv funksiyaga o'tadi.
Funksiya ichidagi barcha kodlar bajariladi.
Funksiya tugagach, boshqaruv keyingi qatorga qaytadi.

Funksiya parametrlari

Funksiya parametrlar qabul qilishi mumkin. Parametr — funksiyaga uzatiladigan qiymat.

Misol:

Swift•

Parametrli funksiya

// ikki sonni qo'shadigan funksiya
func addNumbers(num1: Int, num2: Int) {
let sum = num1 + num2
print("Sum:", sum)
}

// ikki qiymat bilan chaqirish
addNumbers(num1: 3, num2: 4)

Bu yerda num1: 3 va num2: 4 tegishli parametrlarni qiymatlar bilan to'ldiradi.

Parametrlarning ma'lumot turi chaqirishdagi qiymat turi bilan bir xil bo'lishi kerak.

Funksiya qiymat qaytarish turi (Return Type)

Funksiya qiymat qaytarishi yoki qaytarmasligi mumkin.

Agar funksiyadan qiymat qaytarishni istasak, return operatoridan foydalanamiz:

func addNumbers() -> Int {
  // ...
  return sum
}

Bu yerda funksiya sum qiymatini qaytaryapti. -> Int esa funksiyaning qaytarish turi Int ekanini bildiradi.

Misol:

Swift•

Return type

// funksiya e'loni
func findSquare(num: Int) -> Int {
let result = num * num
return result
}

// funksiya chaqirish
let square = findSquare(num: 3)

print("Square:", square)

Bu yerda funksiya berilgan sonning kvadratini qaytarmoqda. func

Misol:

Swift•

Qiymat qaytaruvchi funksiya

// ikki sonni qo'shadigan funksiya
func addNumbers(num1: Int, num2: Int) -> Int {
let sum = num1 + num2
return sum
}

// qiymat berib chaqirish
let result = addNumbers(num1: 3, num2: 4)

print("Sum:", result)

Swiftda kutubxona funksiyalari

Swiftda oldindan yaratilgan funksiyalar mavjud, masalan:

print() — matn chiqaradi
sqrt() — ildiz hisoblaydi
pow() — darajaga oshiradi

Bu funksiyalar mos kutubxonalar ichida bo'ladi.

Masalan, sqrt() va pow() — Foundation kutubxonasi ichida.

Misol:

Swift•

sqrt() va pow() funksiyalari

// sqrt() — ildiz hisoblash
var squareRoot = sqrt(25)
print("Square Root of 25 is", squareRoot)

// pow() — daraja hisoblash
var power = pow(2, 3)
print("2 to the power 3 is", power)

Funksiya ishlatishning afzalliklari

1. Kodni qayta ishlatish

Funksiyani bir necha bor chaqirish mumkin:

Swift•

Funksiyani qayta ishlatish

// funksiya e'loni
func getSquare(num: Int) -> Int {
return num * num
}

for i in 1...3 {
let result = getSquare(num: i)
print("Square of \(i) =", result)
}

Bu yerda bir xil funksiya bir necha marta ishlatilgan.

2. Kodni tushunarli qilish

Funksiyalar kodni bo'laklarga ajratadi, bu esa dastur o'qilishini yengillashtiradi.

Birinchi masalaning yechimi

Keling, birinchi masala "Ikki sonni qo'shish" ni birga yechib ko'ramiz:

1-qadam: Masalani tushunish

a = 5, b = 3 → 8
a = -2, b = 7 → 5

2-qadam: Yechim algoritmi

Ikki parametr qabul qilamiz: a va b
Ularni qo'shamiz
Natijani qaytaramiz

3-qadam: Kodni yozamiz

Swift•

Ikki sonni qo'shish yechimi

func add(a: Int, b: Int) -> Int {
  return a + b
}

// Test
print(add(a: 5, b: 3))   // 8
print(add(a: -2, b: 7))  // 5
print(add(a: 0, b: 0))   // 0

Natija: Funksiya ikki sonni qo'shib, natijani qaytaradi.